Навіны
ШТО СТАІЦЬ ЗА ШМАТГАДОВЫМІ СУСВЕТНЫМІ РЭКОРДАМІ Ў ЛЁГКАЙ АТЛЕТЫЦЫ?
01 КАСТРЫЧНIКА 2020
259


Вечныя рэкорды ў лёгкай атлетыцы падаюць, але не здаюцца. На вераснёвым этапе Брыльянтавай лігі ў Рыме Armand Duplantis устанавіў рэкорд свету. Калі дакладней – пала дасягненне Сяргея Бубкі ў скачках з шастом, якое пратрымалася з 1994 года. Калі ўжо зусім дакладна – апынуўся пераможаны адзін з рэкордаў каралевы спорту, які лічыўся вечным. Спецыялісты сцвярджаюць, што Duplantis здольны ўзляцець яшчэ вышэй. Так што не выключана, што пасля таго як Armand павесіць шыпоўкі на цвік і паставіць шост у камору, яго рэкорды застануцца непарушнымі яшчэ на 30 гадоў. Зрэшты, ёсць дасягненні, пыл з якіх могуць не сцерці і да гэтага моманту. І за кожным з іх стаяць не проста лічбы, а гісторыя, якая цягне на сцэнарый для спартыўнага блокбастара. Пра гэта і не толькі расказаў артыкул Выдавецкага дома "Беларусь сегодня", якім мы хочам падзяліцца з вамі.

Від праграмы: 800 метраў, жанчыны

Рэзультат: 1:53.28. 

Паказаны: 37 гадоў таму

Рэкардсмен: Ярміла Кратахвілава, Чэхаславакія


Рэзультат чэхаславацкай спартсменкі Ярмілы Кратахвілавай самы стары і адначасова самы неадназначны з лёгкаатлетычных рэкордаў. Для пачатку ўдумаемся, што азначаюць лічбы 1:53.28. У 2009 годзе на чэмпіянаце свету ў Берліне паўднёваафрыканская бягуння Кастар Сяменя вылучалася на фоне саперніц яшчэ на старце. Расіянка Марыя Савінава, якая засталася тады без медаля, пасля фінішу не хавала эмоцый: «Вы паглядзіце на яе – гэта ж мужык». Бег і рэзультат Сямені, якая з тых часоў не прайграла ніводнага забегу, акрамя тых, у якіх ёй прыходзілася штучна паніжаць узровень прыроднага тэстастэрону, і праўда вылучаліся: 1:55.45. На 2.5 секунды хутчэй любой з праследавацельніц. І амаль на столькі ж больш павольна Ярмілы Кратахвілавай. Гандыкап, адыграць які, здаецца, можна толькі на веласіпедзе.

У дачыненні да чэхаславацкай бягунні не можа быць сярэдзіннага меркавання. Яе альбо лічаць адной з найвялікшых спартсменак у гісторыі лёгкай атлетыкі, альбо ж прапануюць зірнуць на фота любога з забегаў таго часу. Паклаўшы побач для нагляднасці яшчэ і фота Сямені. Уласна, усё сваё свядомае жыццё Кратахвілава і спрабавала даказаць, што першы варыянт у яе выпадку аб'ектыўней другога. Яе абвінавачвалі ў выкарыстанні допінгу. Яе прымушалі прайсці гендэрны тэст, называючы жанчынай у мужчынскім целе. Усе тэсты не пахіснулі лідарства Ярмілы. Сама ж яна тлумачыла сваю мускулатуру і рэзультаты проста: «Мой трэнер прымушаў мяне араць як конь». Дзяцінства і юнацтва будучай рэкардысменкі прайшлі на ферме. У спорт яна прыйшла ад безграшоўя і ва ўзросце, калі некаторыя ўжо падумваюць аб завяршэнні кар'еры. Падчас падрыхтоўкі да Алімпіяды 1980 года Кратахвілава падзарабляла бухгалтарам, і каб паспець на працу, выходзіла на трэніроўкі ў 4 раніцы. Пры гэтым самі трэніроўкі былі такімі, што нават апавяданні пра іх выклікаюць жах. Узімку Ярміла прымудралася бегаць па замерзлым возеры ў красоўках з вялікімі шыпамі, прывязаўшы за сабой аўтамабільную шыну, напоўненую пяском. Бегала ў цяжкай камізэльцы і процівагазе. Магла падняць да 25 тон жалеза ў зале штангі. Трэнер Кратахвилавай Міраслаў Квач зімой пасыпаў змёрзлую дарожку на стадыёне попелам, каб падапечная не падала, і сцвярджаў, што бегаць можна і па калу. Але пры гэтым нават яму прыходзілася замыкаць Кратахвілаву ў нумары гасцініцы, каб яна хоць крыху адпачыла і не займалася кругласутачна.

У маі 2019 года Міжнародны арбітражны суд адхіліў апеляцыю Кастер Сямені, паставіўшы кропку ў яе гісторыі і гісторыях падобных спартсменак, якія акупавалі ўвесь п'едэстал гонару на Алімпіядзе ў Рыа. Цяпер Сямене прыйдзецца штучна зніжаць узровень тэстастэрону. Зрэшты, вяртацца яна, здаецца, не мае намеру. Яшчэ ў 2015 годзе паўднёваафрыка згуляла вяселле са сваёй даўняй сяброўкай Віялет Расебоя, а літаральна ў чэрвені гэтага года стала... бацькам! Дэталі з'яўлення малыша на свет старанна хаваюцца, але пытанняў ад гэтага не менш. Стала мамай адвечная саперніца Ярмілы на дыстанцыі 400 метраў немка Марыта Кох, рэкорд якой – 47.60 секунды – таксама да гэтага часу застаецца непарушным. Кратахвілава, завяршыўшы кар'еру, сваю мышачную масу таксама страціла і ўжо не падобная на бодыбілдэра. Праўда, наладзіць асабістае жыццё, якое зняла б усе тыя, што засталіся да яе і яе рэкорду, пытанні, так і не змагла.

Від праграмы: кіданне молата, мужчыны

Рэзультат: 86.74 метра

Паказаны: 34 года таму

Рэкардсмен: Юрый Сядых, СССР


Мы не будзем казаць пра хімію. Як мінімум таму, што адных таблетак для таго, каб адправіць молат амаль на 87 метраў, недастаткова. Кіданні – від тэхнічны, і рэзультат сплятаецца тут з мноствам нюансаў. Таму і ранні сыход з жыцця галоўнага саперніка Сядых Сяргея Літвінава – страта для ўсёй лёгкай атлетыкі. Ён адзін з апошніх, хто не здагадваўся, а ведаў, як адправіць молат у недасяжныя сягоння далі. Сам Сядых у адным з нешматлікіх інтэрв'ю ўспамінаў, што аднойчы на ​​трэніроўцы Літвінаву ўсё ж удалося перакінуць 87 метраў. 87! Але, як і ў выпадку Івана Ціхана, які не дакінуў да рэкорду Сядых усяго сантыметр, гэта была толькі трэніроўка. У спаборніцкім жа рэжыме дасягненне, паказанае на чэмпіянаце Еўропы ў Штутгарце, не пабіта да гэтага часу. Але імёны Юрыя Сядых, Сяргея Літвінава і тых, хто бліжэй за ўсіх падабраўся да іх вынікаў – Івана Ціхана, Вадзіма Дзевятоўскага і японца Кодзі Мурафушы, – усё роўна ўпісаны ў гісторыю спорту асобным спісам. Нібы клуб тых, хто ведаў пра молат нешта большае, чым яго вага.

На леташнім чэмпіянаце свету ў Катары паляк Павел Файдак у чацвёрты раз запар падняўся на вышэйшую прыступку п'едэстала гонару. Уражвае, але для гэтага Файдаку аказалася дастаткова кінуць на 80.50 метра. Часцей за ўсё ў размовах пра розніцу ў рэзультатах кажуць пра допінг. Юрый Сядых прычынай называе тое, што цяперашняе пакаленне кідальнікаў гоніцца толькі за лічбамі, цалкам выпускаючы з-пад увагі эстэтыку і тэхнічнасць кіданняў. Хто ведае, можа, ён і мае рацыю? І калі так, трэба толькі парадавацца, што яго таварышы па «клубу», што засталіся ў спорце вышэйшых дасягненняў, па-ранейшаму іграюць вядучыя ролі ў сусветнай атлетыцы. Іван Ціхан, напрыклад, можа стаць аўтарам унікальнага дасягнення, выступіўшы ў сектары на Алімпіядзе ў Токіа, будучы дзеючым кіраўніком нацыянальнай федэрацыі, якім яго абралі напярэдадні. Пра рэкорд прамовы, вядома, не ідзе, хоць заваяваў жа Ціхан у Рыа алімпійскае серабро ў 40 гадоў!

Від праграмы: скачкі ў вышыню, мужчыны

Рэзультат: 2.45 метра 

Паказаны: 27 гадоў таму

Рэкардсмен: Javier Sotomayor, Куба


Даставанні накшталт 74.08 метраў нямецкага дыскабола Юргена Шульта (прычым, што зараз «за 65» лічыцца крутым рэзультатам), 98.48 метра кідальніка кап'я з Чэхіі Яна Жалезнага альбо рэкорды Кратахвілавай і Кох, «скасіць» можа, бадай, толькі абнуленне. Аб гэтым, дарэчы, казалі ўжо не раз. Праўда, у адрознені ад цяжкай атлетыкі, дзе для таго, каб перагарнцуь старонку і пачаць з чыстага ліста дастаткова проста паправіць лічбы ў абазначэнні весавых катэгорый, з каралевай спорту складаней. Стометроўку, дзе Усэйна Болта і Фларэнс Грыфіт-Джойнер даганяць будуць яшчэ вельмі доўга, не падоўжыш. Да і перарабіць мільёны коп’яў, ядзер ці молатаў па ўсім свеце – гэта не дадатковы блін на штангу накінуць. Зрэшты, цалкам магчыма, абнулення і не запатрабуецца. Якімі б неверагоднымі ні здаваліся лічбы, раз-пораз з'яўляюцца людзі, якія даказваюць, што рэкорды ставяць зусім не богі.

Дасягненне Галіны Чысцяковай у скачках у даўжыню ўжо 32 гады значыцца на адзнацы 7.52 метра. Вельмі крута, праўда, у 2016 годзе амерыканка Брытні Рыз на чэмпіянаце ЗША паляцела на 7.31 і сцвярджала, што на трэніроўцы біла рэкорд Чысцяковай. А ўжо ў тым, што Рыз – цалкам рэальная, не іншапланетная спартсменка ўсе жадаючыя маглі пераканацца асабіста і зусім нядаўна. У мінулым годзе Рыз выйшла ў сектар мінскага стадыёна «Дынама» падчас Матчу Еўропа – ЗША. Пры гэтым саступіла і ўкраінке Марыне Бех-Раманчук, і нашай Настассі Мірончык-Івановай. Выступала там і кідальніца дыска Сандра Перкавіч з Харватыі, якая падабралася да дасягнення немкі Габрыэлы Райнш. Да неадназначнага з допінгавага пункту гледжання дасягнення Флорэнс Грыфіт-Джойнер на 200-метроўцы з кожным годам набліжаецца Дафне Схіпперс з Нідэрландаў, а ў сектарах для вертыкальных скачкоў зарапад рэкордаў мог пачацца ўжо мінулым летам. 

Па сутнасці, Armand Duplantis, які скінуў Сяргея Бубку з трону, – толькі першая ластаўка. У жаночых скачках у вышыню рэзультат балгарскай спартсменкі Стэфкі Кастадзінавай – 2.09 метра – значыцца арыенцірам ужо 33 гады. Але пры гэтым усяго сантыметр яму саступае асабісты рэкорд харваткі Бланкі Улашыч, устаноўлены ў 2009 годзе. Былі вельмі блізкія Ганна Чычарава і Кайса Бергквіст. Нарэшце, Марыя Ласіцкене, якая ўжо паднялася на 2.06 метра і спынілася толькі з-за сітуацыі, якая склалася вакол расійскай лёгкай атлетыкі. Дарэчы, менавіта Ласіцкене сама Кастадзінава называе сваёй найбольш верагоднай пераемніцай. Так ці інакш, і ў яе выпадку, і для Яраславы Магучых з Украіны, якая ў 18 гадоў паказала 2.04, сусветны рэкорд – бар'ер хутчэй псіхалагічны. А як такія бар'еры могуць падаць, крыху больш за тыдзень таму паказаў Armand Duplantis. Дарэчы, у гісторыю можа папросту патрапіць і беларус. У год, калі нарадзіўся Максім Недасекаў, сусветны рэкорд кубінца Javier Sotomayor у скачках у вышыню існаваў ужо 5 гадоў. У студзені Максу споўніцца 23 гады. Усяго 23. Sotomayor, калі ён на спецыяльна арганізаваных «пад рэкорд» спаборніцтвах у Саламанцы ўзляцеў на 2.45 метра, было на тры гады больш. А Макс ужо зараз дзівіць лёгкасцю, з якой бярэ завоблачныя вышыні. У мінулым годзе спыніўся за крок ад рэкорду Беларусі, пераадолеўшы 2.35 метра. У цяперашнім – практычна без падрыхтоўкі ўзяў 2.33 і абяцаў устроіць шоў на Алімпіядзе ў Токіа. Улічваючы, што галоўным сапернікам і раздражняльнікам для Недасекава сёння лічыцца яшчэ адзін вундэркінд – 29-гадовы Мутаз Баршым з Катара, які ўжо браў 2.43 метра і ўшчыльную падбіраўся да Sotomayor, чакаць абнаўлення гістарычных лічбаў тут таксама застаецца нядоўга.

Самыя старажытныя рэкорды лёгкай атлетыкі

37 гадоў — Ярміла Кратахвілава, Чэхаславакія, 800 метраў — 1:53.28 

35 гадоў — Марыта Кох, Германія, 400 метраў — 47.60

34 года — Юрген Шульт, Германія, даск — 74.08 метра

34 гады — Юрый Сядых, СССР, молат — 86.74 метра

33 гады — Наталля Лісоўская, СССР, ядро — 22.63 метра

33 гады — Стэфка КастадзінаваБалгарыя, вышыня — 2.09 метра

32 гады — Галіна Чысцякова, СССР, даўжыня — 7.52 метра

32 гады — Габриэла Райнш, Германия, дыск — 76.80 метра

32 гады — Флорэнс Грыфіт-Джойнер, ЗША, 100, 200 метраў — 10.49; 21.34

30 гадоў — Рэндзі Барнс, США, ядро — 23.12 метра

29 гадоў — Майк Паўэлл, США, даўжыня — 8.95 метра

28 гадоў — Кевін Янг, ЗША, 400 метраў з бар’ерамі — 46.78

27 лет — Javier Sotomayor, Куба, вышыня — 2.45 метра

Крыніцаsb.by

Фотаgettyimages.com

КАЛЯНДАР МЕРАПРЫЕМСТВАЎ
ІНФАРМАЦЫЙНЫЯ ПАРТНЁРЫ