СКАЧКІ З ШАСТОМ. ТРАНСФЕР ГОДА. "ГЭТЫ ХЛОПЕЦ КРУЦЕЙШЫ ЗА ДЗЮПЛАНТЫСА!"
27 ВЕРАСНЯ 2020
343


Ужо ў наступным сезоне скакун з шастом Мацвей Волкаў можа выступаць пад беларускім сцягам. Нашых балельшчыкаў рознага роду пераходамі і легіянерамі не здзівіш, але гэтая гісторыя вызначана выбіваецца з агульнага шэрагу. І не толькі таму, што Мацвея сёння называюць ледзь ці не адзіным чалавекам, здольным кінуць выклік шведскаму феномену Арманду Дзюплантысу, які нядаўна перапісаў сусветны рэкорд Сяргея Бубкі, які лічыўся вечным. Разам з сынам у Мінск перабраўся і Канстанцін Волкаў. Чалавек, які змагаўся з Бубкай у сектары і які стаў сааўтарам легендарнага польска-савецкага супрацьстаяння на Алімпіядзе-80, сёння трэніруе сына і перабраўся з Іркуцка ў Мінск дзеля таго, каб той аднойчы адабраў сусветны рэкорд у шведскага вундэркінда. Пра гэта і не толькі ў інтэрв'ю газеце PRESSBALL.

Жыццё часам выкідвае дзіўныя каленца. Хто б мог падумаць, што пандэмія каронавіруса, якая спыніла спорт у свеце і якая панесла тысячы жыццяў, для беларускай лёгкай атлетыкі павернецца ўнікальным падарункам і, магчыма, стане кропкай адліку супрацьстаяння сусветнага маштабу. Больш за тое, успамінаючы на ​​мінскім стадыёне РЦАП аб перыпетыях пераезду, Канстанцін Юр'евіч – у якасці ледзь ці не галоўнай гіркі, якая пераважыла шалі ў беларускі бок, называе парад. Той самы неадназначны ваенны парад у нашай сталіцы, які выклікаў неверагодную колькасць крытычных выказванняў.

- Рашэнне аб пераездзе прынялі даўно. Пытанне стаяла адно: куды? Па вялікім рахунку, рашэнне прымалі мы з жонкай – Мацвей проста ехаў за намі туды, дзе знойдзем лепшыя ўмовы. Разглядалі наступныя краіны: Грузія, Азербайджан, Турцыя, Польшча. Бо важна было знайсці месца, дзе змаглі б жыць, і куды маглі б забраць сына. Да вясны ўжо практычна вырашылі перабірацца ў Турцыю – там прапанавалі добрыя ўмовы. Перамовы вялі праз вядомага спрынтара Раміля Гуліева: у нас адзін менеджэр – Вольга Назарава. Да таго ж так атрымлівалася, што ў турэцкай федэрацыі лёгкай атлетыкі працуе шмат рускамоўных. Атрымлівалася кантактаваць наўпрост, без перакладчыка.

Потым пачалася эпідэмія каронавіруса. І без таго напружаная сітуацыя вакол расійскага спорту і атлетыкі, пагоршылася карантынам і адменай спаборніцтваў. Межы закрыліся, пераезд адклалі. Волкавы спрабавалі трэніравацца дома. Пра "квэсты", якія даводзілася праходзіць, каб атрымаць магчымасць здзейсніць некалькі скачкоў, Канстанцін Волкаў можа расказваць доўга: накіпела.

- І зараз не лічу, што каронавірус – нейкая недасяжная небяспека. Дакладна не настолькі сур'ёзная, як яе раздзімалі ў СМІ і якія меры ў выніку прымалі. Тое, што робіцца ў свеце, не лезе ні ў якія рамкі. І ў Расіі ўсё гэта таксама пачалося. 28 сакавіка Уладзімір Пуцін абвясціў выхадныя дні. Потым пачалася самаізаляцыя. То бок, усе павінны былі сядзець дома, а калі выходзілі, атрымлівалі штраф. Спачатку пад гэта не падвялі ніякай прававой базы, потым яе "знайшлі", папрымалі нейкія законы. Але Мацвей усё роўна трэніраваўся.

Нам калісьці зрабілі базу ў лесе за горадам. Як раз недалёка ад дома. Паступова яе асвойвалі. Там ёсць дарожка – 60 метраў, выкладзеная на шпалы. Сектар для скачкоў з шастом, гімнастычны гарадок, трэнажорная зала. Побач з Іркуцкім вадасховішчам. Усё было добра, ніхто не перашкаджаў. Але потым нехта далажыў "куды трэба" пра тое, што заняткі Волкава працягваюцца. Закон жа ўсе стадыёны і спартыўныя базы абавязваў зачыніць сектара. Дайшло да міністра спорту вобласці...

Ёсць у мяне сябар, чэмпіён Еўропы Саня Крупскі, – разам скакалі ў свой час. Цяпер – дырэктар спартыўнай школы ў Іркуцку. Накшталт добра кантактуем, але ён нічым дапамагчы не змог. Прыйшлося ісці далей. Апошнім часам намеснікам міністра – былога баскетбаліста Ільі Рэзніка – лічыўся трэці наш таварыш Паша Багатыроў. Тэлефаную, пытаю: "Што гэта значыць? Вы здурэлі: мы ўдваіх на базе! Якія вірусы?" Ён ні ў якую: загад і ўсё.

Не разумею такога падыходу. Мацвей – член зборнай, адзін з самых перспектыўных шаставікоў свету. У Германіі, напрыклад, таксама ўводзілі каранцін, але знаёмыя распавядалі, што спартсменам вылучалі час у манежах, каб яны трэніраваліся, не перасякаючыся з іншымі. А ў Расіі "адсеклі" – і ўсё, не пушчаць!.. Два месяцы рэальна па лясах трэніраваліся, як партызаны. Потым знайшлі школьны стадыён у горадзе, дамовіліся з дырэктарам, што будзем там рыхтавацца – будынак жа ўсё роўна закрыты. З вартаўнікамі пытанне таксама вырашылі. Але з суседніх дамоў "добразычліўцы" выклікалі паліцыю. Прыехалі патрульныя... Пытанне ў выніку вырашылі, але ў намеры пераехаць пасля гэтых прыгод мы толькі зацвердзіліся.

А тут – 9 мая. Па тэлевізары гляджу – у Мінску парад Перамогі... Беларусь жа сярод варыянтаў пераезду спачатку наогул не разглядалі, але ў выніку патэлефанаваў сябрам у Мінск. Яны распавялі, якія меры супраць віруса робяцца ў вас у краіне, як усё працуе. Папрасілі даведацца. Нам патэлефанаваў галоўны трэнер зборнай Юрый Маісевіч. Праз пару дзён – старшыня БФЛА Вадзім Дзевятоўскі: "Будзем рады запрасіць вас усё паглядзець. Створым усе магчымыя ўмовы". Прычым мяжа ж была зачынена. Прыйшлося ляцець з Іркуцка ў Маскву, у аэрапорце браць машыну на пракат і ехаць у Мінск. Нам даслалі дакументы, па якіх значылася, што едзем у сталіцу праводзіць семінар. Аказалася, гэтага дастаткова для праходжання мяжы.

Якія ўражанні пакінула Беларусь?

- Праехалі па ўсіх базах. Былі на стадыёне РЦАП, "Дынама", у "Стайках", БДУФК, у спарткомплексе "Атлет". Здзівіла, што нам сказалі: "Можаце трэніравацца, дзе захочаце". Нам жа толькі гэтага і трэба: перш жа сутыкаліся з суцэльнымі абмежаваннямі. У Іркуцку, напрыклад, ёсць манеж, нават з трыбунамі. Вялікі комплекс, 12 залаў. Але пры гэтым там пастаянна праводзяцца спаборніцтвы: то барацьба, то бокс, то рукапашны бой. Літаральна па тыднях распісана. Я лічыў: за мінулы зімовы сезон набралася аж 62 дні, калі мы не маглі паўнавартасна трэніравацца. Трэць часу! І як змагацца з гэтым, не зразумела. У Беларусі такога няма. Затое ёсць магчымасць трэніравацца і выступаць. Увогуле, адважыліся.


Пераезд выдаўся эпічнасці. Дарогу амаль на 6 тысяч кіламетраў да Мінска яго сям'я адправілася на машыне, адначасна зафрахтаваўшы фуру, куды склалі большую частку рэчаў і жэрдкі. Зрэшты, пераязджаць дынастыі не ўпершыню. У свой час бацька Канстанціна Волкава – Юрый Мікалаевіч – з роднага Іркуцка адправіўся выступаць у Данецк. У 1964 годзе. І гэты пераезд таксама меў усе шанцы змяніць ход спартыўнай гісторыі. Менш, чым за год да таго, як заснавальнік адной з наймацнейшай у СССР школы шаставікоў перабраўся ў Данецк, непадалёк, у Луганску, нарадзіўся Сяргей Бубка. Зразумелая справа, часы, калі Юрый Волкаў браў вышыні, якія лічыліся фантастычнымі, і выйграваў чэмпіянат УССР, а пасля і медалі чэмпіянату Саюза, будучы рэкардсмен свету не застаў. А да моманту, калі сам Бубка прыйшоў у секцыю і ўпершыню ўзяў у рукі шост, Волкаў ужо вярнуўся дадому. Цяпер не адгадаеш: магчыма, склалася б інакш, сусветныя тытулы дзясяткамі штампаваў бы Канстанцін Волкаў, а пра Бубку і зусім ніхто б не даведаўся...

Зрэшты, сёння за лепшым жыццём за трыдзевяць зямель адправіўся ўжо самы малодшы Волкаў, і на зменлівасці лёсу глядзіць па-філасофску. Тым не менш наяўнасць Польшчы ў спісе прыярытэтных напрамкаў для пераезду, усё роўна выклікае здзіўленне. І вось чаму.

Спаборніцтвы шаставікоў на Гульнях-80 былі адным з найбольш чаканых пунктаў праграмы. Волкаву завочна аддавалі золата, але на вокладкі і заадно ў гісторыю патрапіў яго галоўны сапернік – паляк Уладзіслаў Казакевіч. Прычым прычынай павышанай увагі да яго стаў не столькі алімпійскі трыумф, колькі вядомы жэст, якім паляк "вітаў" савецкую публіку пасля пераможнага скачка. У той час саперніцтва ўяўлялі, як сутыкненне сістэм, якое не дазваляла нават думаць пра тое, што калі-небудзь Канстанцін Волкаў будзе гатовы выставіць сына пад польскім сцягам. Сам ён тлумачыць: напал барацьбы 80-х быў занадта палітызаваны, а прэтэнзіі да Казакевіча калі і меліся, то цалкам па іншай падставе.

Супрацьстаянне з палякамі на Алімпіядзе не лічыў прынцыповым і якія выходзяць за межы спартыўнага спаборніцтва. Прэса яго раздзімала, але сітуацыя была іншай. Сам Казакевіч, вядома, быў заўзятым антысаветчыкам: выхадцаў з СССР разглядаў пад адным вуглом. Але куды ж усіх стрыгчы пад адзін грэбень?! Я, напрыклад, таксама быў антыкамуністам: сістэма, якая існавала тады, абсалютна не падабалася. Будучы спартсменамі, ездзілі за мяжу, глядзелі свет, маглі параўноўваць. Усе разумелі, што пры прыгожых лічбах і малюнку, які тыражаваўся ў газетах, рэальнасць у Саюзе атачала іншая. Лёгка ж супастаўляць, як жылі мы, і як жылі на Захадзе... Аб'ектыўна кажучы, людзей, якія гарой стаялі за Савецкі Саюз у той час, не сустракаў. Казакевіч, бывала, ішоў на канфлікт, але пры гэтым з яго таварышам па камандзе – Тадэвушам Слюсарскім, з якім у выніку падзялілі ў Маскве срэбра, мы сябравалі. З іншымі палякамі адносіны таксама склаліся нармальныя. Цікава іншае. Казакевіч за ўсе гады, што сапернічалі, выйграў у мяне толькі аднойчы – на Алімпіядзе. Добра памятаю яго ў той момант: пена з рота ідзе, а вочы круглыя, яшчэ і жэсты гэтыя. Цікава было б яго на допінг-кантролі тады праверыць, але ў Маскве "асечак" не дапушчалася. Хоць унутры спартыўнага асяроддзя падазраваліся многія...

І вы?

- Заўсёды адмаўляўся ад падобных "прапаноў". Ніхто ж не распавядаў, як гэтая хімія працуе, што выгадаю ў скачках. Гэта ж не спрынт або кіданні – тут тэхніка, узаемадзеянне і іншыя тонкія матэрыі ўзаемазвязаны. Кандыцыі арганізма павінны ідэальна адпавядаць пэўнаму шасту, канкрэтнаму разбегу і канкрэтнаму чалавеку. Проста "набрацца" і паляцець у космас не атрымаецца.


Сяргей Бубка дзяцей аддаў у тэніс. Па адной з версій, прычынай рашэння не даваць хлопцам у рукі шасты стала асцярога, што ад іх будуць чакаць паўтарэння рэкордаў бацькі. Хоць пры гэтым ні магчымасцяў, якія існавалі ў Бубкі-старэйшага, ні матывацыі перапісаць дасягненні ў хлопцаў папросту не будзе. Волкаў на гэты конт мае іншае меркаванне: свайго Мацвея з грунтоўнасцю іркуцкай школы шаставіокў ён пачаў рыхтаваць яшчэ з пялёнак. І вось тут пазбегнуць паралеляў папросту немагчыма. Бацька Арманда Дзюплантыса – амерыканскі скакун з шастом Грэг Дзюплантыс – мэтанакіравана развіваць таленты сына таксама пачаў з дзяцінства. У двары дома ўсталяваў сектар для скачкоў з шастом. Асабіста кантраляваў працэс. Сцвярджаў, што рана ці позна сын перасягне яго асабісты рэкорд, 5.80. На днях Арманд узяў 6.15... Канстанцін Волкаў у сына, які ў 16 ​​гадоў пераадолеў планку на вышыні 5.50 і гатовага замахнуцца на 5.80, верыць не менш.

- Мацвей – феномен? Не думаю. Проста ведаю, як рыхтаваць спартсменаў без усялякіх "абыходных шляхоў". Ды і наогул скачкі з шастом – не вельмі допінгазалежны від. Можаш, вядома, сябе "накачаць", але хто застрахуе ад зваротнага эфекту? На гэтым вельмі многія "праколваліся"... Той жа Дзюплантыс у параўнанні з Бубкай – дрышч. А рэкорд ужо пабіў. Пры гэтым асабістае дасягненне Арманда на "сотні" – 10.57 секунды. Гэтага дастаткова, каб лятаць на 6.20 і вышэй. Думаю, рана ці позна туды ён і адправіцца. Мацвей, дарэчы, 100 метраў цяпер бяжыць за 11.0, але яму ўсяго 16 гадоў. Вынікі супастаўныя. Мацвей узяў 5.50. Мог бы і 5.60, але на тых спаборніцтвах, дзе мы выступалі, не аказалася патрэбных жэрдак. Аднак гэта – тэхніка. Мы ў свой час спрабавалі кіраваць ёй, яшчэ калі скакалі на металічных жэрдзях. Але тады даводзілася імітаваць, адаптаваць. Зараз жа, на фібергласавых, якія гнуцца як заўгодна, можна ў поўнай меры выкарыстаць усе махі, узаемадзеянні...

Людзей, якія ведаюць усе гэтыя дэталі і нюансы, вельмі няшмат. Адзіны чалавек, з якім у нас поўнае разуменне ў гэтым пытанні, – Саша Парноў. Вядомы трэнер, доўгі час працаваў у Аўстраліі, але цяпер зноў вярнуўся ў Расію. Дарэчы, калісьці трэніраваў і беларуса Дзмітрыя Маркава. Ён прыехаў у Аўстралію, скачучы 5.40, а Саша вывеў яго на 6.05. Потым падрыхтаваў алімпійскага чэмпіёна Стыва Хукера. І, гледзячы на ​​выступленні таго ж Дзюплантыса, мы з Парновым разумеем, чаму ён так скача. Дарэчы, гледзячы на ​​Мацея, Саша заявіў: "Гэта хлопец круцейшы за Дзюплантыса". Некаторыя моманты ён, сапраўды, выконвае лепш. Ды і рэзультаты ў Мацвея цяпер вышэй, чым у Арманда ў яго ўзросце.


Рэзультат Дзмітрыя Маркава, падрыхтаванага Парновым, да гэтага часу застаецца рэкордам краіны, а яго гісторыя – паказальнай. Узлятаюць тыя, хто валодае ведамі. Пры гэтым дзяліцца імі ніхто жаданнем не гарыць. Волкавы ў Беларусі таксама плануюць працаваць асобна ад асноўнай каманды. Канстанцін Юр'евіч беларускіх спартсменаў бачыў пакуль толькі краем вока і збіраць вакол сябе калектыў паслядоўнікаў асабліва не імкнецца. Тлумачыць: грошы ў гэтым пытанні далёка не галоўнае.

- Адразу паставілі ўмову, што буду рыхтаваць толькі сына. Іншыя мяне цяпер не цікавяць. Я ж і ў Расіі толькі з ім працаваў. Зарплата складала каля 700 беларускіх рублёў у пераліку. Самая маленькая сярод трэнераў нашай ШВСМ. Калі ў цябе толькі адзін вучань, больш проста не могуць прапанаваць. Але я ж і трэніраваць жа вырашыў толькі дзеля Мацвея. У шэсць гадоў ён даведаўся, што я скакаў з шастом, сказаў: "Хачу таксама паспрабаваць". А я ж да таго часу са спорту наогул сышоў. Развіваў бізнэс, паспеў міністрам спорту вобласці папрацаваць, парусны спорт прасоўваў. Пачаў працаваць з Мацеем – усе вакол сталі цікавіцца. Стрыечны брат жонкі – глухі. 25 гадоў. Кажа: хачу скакаць. У выніку выйграў Дэфалімпійскія гульні, рэкорд Расіі паставіў, 5.10 узяў. Потым Алёна Луткоўская прыйшла – чэмпіёнкай свету сярод юніёрак стала. А больш нікога не браў, таму што ведаю: чэмпіёна трэба "весці" з дзяцінства, укладваць у яго веды і бачанне многіх момантаў. Ды і працаваць у Беларус ... Заробкі ж у вас зусім малыя. За 100 даляраў дзень і ноч праводзiць з групай на стадыёне не хачу.

Рэкорд Дзюплантыса на этапе Брыльянтавай лігі ў Рыме пакінуў дваякія ўражанні. Гістарычная значнасць і ўнікальнасць таго, што здарылася, падобна секундам Усэйна Болта на стометроўцы (9.58). Пры гэтым святкаваць падзенне рэкорду, які трымаўся 26 гадоў і лічыўся "вечным", Дзюплантысу прыйшлося перад пустымі трыбунамі, з якіх яму паўтарала толькі рэха. Несправядліва. Няправільна. Сумна. Застаецца толькі ўяўляць, які фурор, выбух эмоцый і хвалю цікавасці да каралевы спорту выклікала б дасягненне Арманда, здарся яно ў фінале Алімпіяды. Або на чэмпіянаце свету. Канстанцін Волкаў згаджаецца: менавіта скачкі сёння павінны стаць тым відам, які перахопіць у спрынту, асірацелага пасля развітання Болта, ролю лакаматыва лёгкай атлетыкі. І супакойвае: самае цікавае тут толькі пачынаецца.

- Раней свет круціўся вакол Усэйна. Але ямаец сышоў, і цяпер усё будзе будавацца на саперніцтве Мацвея Волкава і Арманда Дзюплантыса. Перакананы, што і Мацвей, і Арманд будуць спрачацца дзесьці на ўзроўні 6.30 – прычым ужо дастаткова хутка. Мацвей вельмі хутка падбярэцца да цяперашніх рэзультатаў шведа. Не баюся пра гэта гаварыць. Сэм Кендрыкс для Дзюплантыса – слабы сапернік. Хоць і выйграў у яго на чэмпіянаце свету ў Катары. Гэта было год таму, а зараз скандынаў ужо на галаву мацней. Сусветны рэкорд ён ужо ў Лазане мог біць, але не паспеў: сцямнела. І я бачу, што Кендрыкс Дзюплантысу перашкаджае. Яму патрэбен раздражняльнік больш сур'ёзны. Каб яны паступова ўздымалі планку на тыя вышыні, якія здольныя браць. Пры гэтым абодва хлопцы самі па сабе цікавыя і неардынарныя. Любяць зрабіць шоў, не баяцца паказаць сябе. У іх нават гісторыі падобныя. У Арманда бацька таксама скакаў з шастом. Вучыў яго. Да таго ж Дзюплантыс – амерыканец, але пры гэтым выступае за Швецыю. Мы вось таксама ў Беларусь перабраліся. Іх магчымая сустрэча на зімовым чэмпіянаце свету яшчэ не будзе той дуэллю, якую чакаю. Мацвей пакуль, аб'ектыўна, слабейшы. Але, паверце, ужо зусім хутка ўсё стане вельмі цікава.

КАЛЯНДАР МЕРАПРЫЕМСТВАЎ
ІНФАРМАЦЫЙНЫЯ ПАРТНЁРЫ